Russiýa Federasiýasynyň Prezidenti Wladimir Putin Hazar deňziniň ekologik ýagdaýyny öwrenmek we onuň suw derejesiniň üýtgemegini çaklamak maksady bilen, 2030-njy ýyla çenli döwri öz içine alýan ýörite döwlet maksatnamasynyň taýýarlanýandygyny habar berdi. RF-niň ýolbaşçysy bu barada 2026-njy ýylyň 9-njy oktýabrynda Türkmenistanyň “Awaza” milli syýahatçylyk zolagynda guralan Hazar ekologiýa sammitindäki çykyşynda mälim etdi.

Täze maksatnama giň gerimli ylmy barlaglary öz içine alyp, Russiýanyň hökümeti tarapyndan durmuşa geçiriler. Barlaglardan alynjak netijeler deňizýaka döwletleriň ählisi bilen paýlaşylar.

Prezident Putiniň bellemegine görä, bu taslamanyň iň döwrebap ugurlarynyň biri Hazaryň emeli aň (AI) algoritmlerine esaslanýan ýokary takyklykdaky wirtual (sanly) nusgasyny döretmek bolar. Şunda bugarma hadysalary, ygallaryň mukdary we derýa akymlarynyň dinamikasy seljerilip, deňziň suw derejesiniň geljekki ssenariýalary anyk hasaplanar. Bu model diňe bir ekologiýa däl, eýsem gämi gatnaw ugurlaryna düzediş girizmek we nawigasiýa howpsuzlygyny üpjün etmek üçün hem ulanylar. Russiýanyň lideri Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyna (GDA) agza ýurtlary hem bu ylmy başlangyja goşulmaga çagyrdy.